Konflikt Anthropic z Pentagonem napędza rynek audytów AI. Firmy boją się „czarnych skrzynek”

2 February 2026

Eskalacja napięcia między firmą Anthropic a amerykańskim Departamentem Obrony wywołała niespodziewany efekt domina w sektorze usług profesjonalnych – gwałtowny wzrost popytu na niezależne audyty etyczności systemów AI. To, co zaczęło się jako spór o klauzule „bezpieczników” w kontraktach wojskowych, przekształciło się w globalny trend biznesowy, w którym korporacje chcą mieć pewność, że ich algorytmy nie staną się wizerunkową bombą zegarową.

Bezpośrednim katalizatorem zmian stał się impas w rozmowach o kontrakcie wartym 200 mln dolarów, w którym Anthropic odmówił Pentagonowi zgody na wykorzystanie swoich modeli do autonomicznego namierzania celów bez nadzoru człowieka. Ten głośny sprzeciw uświadomił zarządom firm ryzyko związane z problemem tzw. „czarnej skrzynki” (black box) – zjawiskiem, w którym proces decyzyjny algorytmu jest nieprzejrzysty nawet dla jego twórców, a system generuje wyniki bez jasnego wyjaśnienia „dlaczego”. W obliczu braku kontroli nad tym, jak AI interpretuje dane, rynek audytów etycznych i weryfikacji stronniczości (bias auditing) rośnie w tempie 40% rocznie i ma szansę przekroczyć 1,3 mld dolarów do 2029 roku.

Na nowym trendzie najwięcej zyskują firmy konsultingowe z tzw. Wielkiej Czwórki (Deloitte, PwC, EY, KPMG) oraz wyspecjalizowane butiki technologiczne, które oferują usługi „AI Red Teaming” i certyfikację zgodności z unijnym AI Act. W Europie, gdzie do 2026 roku systemy wysokiego ryzyka muszą spełnić rygorystyczne wymogi dokumentacyjne i nadzorcze, audyt staje się nie tyle opcją, co prawnym wymogiem wejścia na rynek. Klienci korporacyjni – od banków po firmy medyczne – masowo wdrażają procedury weryfikacji, aby uniknąć sytuacji, w której nieprzejrzysty algorytm podjąłby dyskryminującą decyzję kredytową lub diagnostyczną.

Eksperci podkreślają, że obecna sytuacja to punkt zwrotny: etyka AI przestała być tematem akademickich debat, a stała się twardym elementem zarządzania ryzykiem (compliance). Firmy, które nie zadbają o transparentność swoich „cyfrowych pracowników”, ryzykują nie tylko utratę kontraktów rządowych, jak w przypadku Anthropic, ale także pozwy cywilne i kary regulacyjne. W 2026 roku „pieczątka” audytora na algorytmie może stać się równie ważna, co atest bezpieczeństwa pożarowego w biurze.