AI Act – Komisja Europejska szykuje nowe obowiązki dla firm

Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje projektu formularza, który ma pomóc firmom i instytucjom oceniać wpływ systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka na prawa podstawowe. Nowe obowiązki wynikające z AI Act zaczną obowiązywać 2 grudnia 2027 roku, ale Bruksela już teraz zaprasza przedsiębiorstwa do testowania przygotowanych rozwiązań.
Komisja Europejska opublikowała 16 listopada projekt ujednoliconego formularza służącego do przeprowadzania oceny wpływu systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka na prawa podstawowe, określanej jako FRIA (Fundamental Rights Impact Assessment). Dokument ma ułatwić realizację obowiązków przewidzianych w art. 27 unijnego rozporządzenia AI Act. Nowe przepisy obejmą określone kategorie podmiotów wykorzystujących systemy AI wysokiego ryzyka. Chodzi przede wszystkim o instytucje publiczne, prywatne przedsiębiorstwa świadczące usługi publiczne oraz podmioty stosujące takie rozwiązania w wybranych procesach finansowych i ubezpieczeniowych, między innymi przy ocenie zdolności kredytowej.
Przed rozpoczęciem korzystania z objętego obowiązkiem systemu organizacja będzie musiała przeanalizować potencjalne zagrożenia dla praw osób, na które może oddziaływać jego działanie. Ocena powinna uwzględniać między innymi sposób wykorzystania technologii, częstotliwość jej stosowania, grupy osób narażonych na negatywne konsekwencje oraz mechanizmy nadzoru człowieka. Konieczne będzie również określenie działań podejmowanych w przypadku wystąpienia zagrożeń, w tym procedur rozpatrywania skarg. Jeżeli warunki wykorzystania systemu ulegną zmianie, dokumentacja będzie wymagała odpowiedniej aktualizacji.
Jeden formularz dla instytucji i przedsiębiorstw
Projekt przygotował Europejski Urząd ds. Sztucznej Inteligencji (AI Office) przy współpracy z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA). Formularz opiera się bezpośrednio na strukturze art. 27 AI Act i zawiera zestaw pytań prowadzących użytkownika przez kolejne etapy oceny.
Towarzyszący mu dokument wyjaśniający precyzuje, które organizacje będą zobowiązane do przeprowadzania analiz, kiedy należy je wykonywać oraz jak obowiązki użytkownika systemu AI mają się do odpowiedzialności jego dostawcy.
Istotne jest również powiązanie nowych wymagań z przepisami o ochronie danych osobowych. AI Act dopuszcza wykorzystanie odpowiednich fragmentów wcześniej przygotowanej oceny skutków dla ochrony danych, wymaganej przez RODO. Może to ograniczyć konieczność powielania dokumentacji.
Po zakończeniu prac nad formularzem jego stosowanie będzie obowiązkowe dla podmiotów objętych art. 27. Wyniki oceny trzeba będzie przekazać właściwemu organowi nadzoru rynku. Komisja planuje ponadto udostępnienie elektronicznej wersji dokumentu na jednolitej platformie informacyjnej AI Act.
Komisja zaprasza firmy do testów
Konsultacje publiczne projektu potrwają do 15 stycznia 2027 roku. Uwagi można przekazywać za pośrednictwem internetowego formularza Komisji Europejskiej.
Równolegle AI Office poszukuje instytucji i przedsiębiorstw zainteresowanych praktycznym sprawdzeniem przygotowanego narzędzia. Zgłoszenia do programu testowego będą przyjmowane do 4 grudnia 2026 roku. Uczestnicy wykorzystają formularz do oceny jednego z własnych systemów AI. Urząd zapewni im wsparcie merytoryczne, możliwość zadawania pytań oraz udział w spotkaniach otwierających i podsumowujących testy.
Jeżeli zainteresowanie okaże się duże, Komisja wybierze uczestników, uwzględniając różnorodność sektorów, zastosowań technologii, wielkości organizacji oraz państw członkowskich.
Dla przedsiębiorstw będzie to okazja do wcześniejszego sprawdzenia, jak nowe wymagania przełożą się na wewnętrzne procedury zarządzania sztuczną inteligencją. Sama ocena FRIA nie będzie jednak jedynie formalnością. Jej celem jest identyfikacja konkretnych zagrożeń związanych z wykorzystaniem AI i określenie sposobów ograniczania ich skutków.






















