EuroHPC z nowym mandatem. Unia stawia na gigafabryki AI i suwerenność obliczeniową

Unia Europejska formalnie przyjęła nowelizację rozporządzenia dotyczącego EuroHPC, wzmacniając ramy rozwoju superkomputerów, sztucznej inteligencji i technologii kwantowych. Zmiany mają kluczowe znaczenie dla strategicznej autonomii Europy i jej konkurencyjności w globalnym wyścigu technologicznym.

Szerszy mandat dla EuroHPC

Zmiana przepisów rozszerza kompetencje, jakie otrzymuje EuroHPC Joint Undertaking, a w praktyce oznacza to możliwość bezpośredniego wspierania wdrażania i eksploatacji kolejnej generacji infrastruktury obliczeniowej. Regulacja wchodzi w życie dziś i otwiera drogę do inwestycji, które jeszcze kilka lat temu były poza zasięgiem wspólnotowych instrumentów finansowych.

Nowy mandat obejmuje nie tylko klasyczne superkomputery, ale także wyspecjalizowane platformy do trenowania dużych modeli sztucznej inteligencji oraz rozwój systemów kwantowych. To istotna zmiana, ponieważ dotychczas działania EuroHPC były silnie skoncentrowane na HPC, a AI i komputery kwantowe funkcjonowały raczej jako komponenty uzupełniające.

Gigafabryki AI jako fundament rozwoju

Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest stworzenie podstaw prawnych i operacyjnych dla uruchomienia w Europie tzw. gigafabryk AI. Mają to być wielkoskalowe centra obliczeniowe i dane, zaprojektowane z myślą o trenowaniu i wdrażaniu zaawansowanych modeli, w tym modeli bazowych i generatywnych.

Dostęp do tej infrastruktury mają otrzymać europejskie zespoły badawcze, startupy, przemysł oraz administracja publiczna. Kluczowe znaczenie ma przy tym zgodność z europejskimi zasadami ochrony danych, ramami regulacyjnymi dla AI oraz wartościami UE. Oficjalne zaproszenie do składania wniosków dotyczących utworzenia gigafabryk AI planowane jest na pierwszy kwartał 2026 roku.

Polska buduje sojusz w UE. Siedem państw walczy o lepsze warunki dla Gigafabryk AI

Impuls dla technologii kwantowych

Nowelizacja rozporządzenia wzmacnia także europejskie ambicje w obszarze obliczeń kwantowych. EuroHPC zyskuje możliwość koordynowania inwestycji Unii i państw uczestniczących, co ma przyspieszyć budowę spójnego, suwerennego ekosystemu kwantowego. Obejmuje on zarówno badania i rozwój, jak i stopniowe przechodzenie do zastosowań przemysłowych.

To odpowiedź na rosnącą presję ze strony Stanów Zjednoczonych i Chin, które od lat intensywnie inwestują w komputery kwantowe jako technologię o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa i gospodarki.

Strategia długofalowa

Połączenie superkomputerów, AI i technologii kwantowych w jednym, spójnym modelu zarządzania i finansowania ma stworzyć solidne podstawy dla wzrostu gospodarczego, innowacyjności i odporności technologicznej Europy.

Teraz ciężar przesuwa się z poziomu regulacyjnego na wdrożeniowy. EuroHPC, wraz z państwami uczestniczącymi i partnerami, rozpoczyna etap przekładania nowych przepisów na konkretne projekty infrastrukturalne i usługi, które mają realnie wzmocnić europejską gospodarkę i sektor nauki.