Europa chce własnej domeny .IA dla sztucznej inteligencji

Komisja Europejska zarejestrowała europejską inicjatywę obywatelską dotyczącą utworzenia domeny .IA i powiązanej z nią przestrzeni dla systemów sztucznej inteligencji. Pomysł zakłada połączenie infrastruktury internetowej z europejskimi regulacjami dotyczącymi AI, tożsamości cyfrowej i ochrony danych.

Inicjatywa pod nazwą „Creation of a European Digital Space (.IA) for Sovereign AI Governance” została formalnie zarejestrowana przez Komisję Europejską 6 października 2026 roku. Sama rejestracja nie oznacza jednak, że Komisja popiera proponowane rozwiązania. Potwierdza jedynie, że wniosek spełnia wymogi prawne pozwalające rozpocząć procedurę europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Autorzy projektu chcą stworzenia europejskich „cyfrowych przestrzeni wysokiego zaufania” oraz środowisk testowych dla etycznych systemów AI. Najbardziej charakterystycznym elementem propozycji jest jednak domena najwyższego poziomu .IA.

Organizatorzy chcą, aby Komisja podjęła rozmowy z ISO, ICANN oraz IANA w sprawie zarezerwowania i przydzielenia tej przestrzeni nazw jako elementu europejskiej suwerenności cyfrowej. Rejestracja i obsługa domen .IA miałyby być powiązane z europejską tożsamością cyfrową rozwijaną w ramach eIDAS 2.0, wymaganiami dotyczącymi przejrzystości algorytmów wynikającymi z AI Act oraz zasadami ochrony danych określonymi przez RODO.

Utworzenie .IA nie będzie prostą operacją

Technicznie propozycja jest bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Według aktualnej bazy strefy głównej IANA domena .IA obecnie nie istnieje. Funkcjonuje natomiast .AI, która wbrew popularnym skojarzeniom ze sztuczną inteligencją jest krajową domeną Anguilli.

Dodatkowo dwuliterowe domeny najwyższego poziomu są tradycyjnie powiązane z kodami państw i terytoriów ISO 3166-1. ICANN wskazuje, że właśnie dwuliterowa lista Alpha-2 standardu ISO 3166 stanowi podstawę dla krajowych domen ccTLD. Oznacza to, że stworzenie .IA jako specjalnej europejskiej przestrzeni wymagałoby uzgodnień wykraczających poza zwykłą procedurę uruchamiania nowej domeny generycznej.

To istotny element całej inicjatywy. Jej autorzy nie proponują bowiem jedynie atrakcyjnego adresu internetowego kojarzącego się ze sztuczną inteligencją. .IA miałaby pełnić funkcję kontrolowanej przestrzeni, w której usługi mogłyby być powiązane z europejskimi mechanizmami identyfikacji, audytu oraz ochrony danych.

Najpierw milion podpisów

Organizatorzy mają sześć miesięcy na rozpoczęcie zbierania podpisów. Następnie przez 12 miesięcy muszą zdobyć co najmniej milion ważnych deklaracji poparcia obywateli Unii Europejskiej. Wymagane minima muszą zostać osiągnięte w przynajmniej siedmiu państwach członkowskich. Dopiero spełnienie tych warunków zobowiąże Komisję Europejską do formalnego odniesienia się do inicjatywy i przedstawienia decyzji, czy zamierza podjąć działania legislacyjne lub inne kroki. Komisja podkreśla, że na obecnym etapie nie dokonywała oceny merytorycznej projektu.

Europejska inicjatywa obywatelska funkcjonuje od 2012 roku. Do października 2026 roku Komisja zarejestrowała 136 takich projektów.