Europa uruchamia FAMES, pierwszą linię pilotażową w programie Chips Act

W Grenoble zainaugurowano linię pilotażową FAMES, pierwszą z pięciu zaplanowanych w ramach europejskiego programu Chips Act. Infrastruktura ma przyspieszyć zastosowanie wyników badań nad energooszczędnymi półprzewodnikami w zastosowaniach przemysłowych, wzmacniając technologiczne zaplecze Europy.

Pierwsza operacyjna linia w programie Chips Act

FAMES uruchomiono w ośrodku CEA-Leti i jest to pierwsza linia pilotażowa, która faktycznie rozpoczęła działalność w ramach inicjatywy Chips for Europe. Linie pilotażowe działają jako współdzielone zaplecze badawczo przemysłowe. Umożliwiają testowanie nowych projektów układów, narzędzi i procesów w skali bliskiej produkcji seryjnej, zanim trafią one do masowego wytwarzania.

Całkowita wartość inwestycji w FAMES to 830 mln euro pochodzących ze środków Unii Europejskiej i państw członkowskich. Podczas inauguracji zaprezentowano także nową strefę czystych pomieszczeń, która zwiększa powierzchnię infrastruktury o 2 000 m² i podnosi możliwości badawcze centrum w Grenoble.

FD SOI to energooszczędność

Kluczowym obszarem badań FAMES jest technologia Fully Depleted Silicon on Insulator. W uproszczeniu polega ona na zastosowaniu bardzo cienkiej warstwy izolacyjnej pod każdym tranzystorem, co pozwala znacząco obniżyć napięcie pracy układów. W praktyce oznacza to redukcję zużycia energii o około 30–40% przy wydajności porównywalnej do klasycznych rozwiązań.

Ma to istotne znaczenie w świetle prognoz mówiących o tym, że technologie informacyjne i komunikacyjne pod koniec dekady mogą odpowiadać nawet za 20% globalnego zużycia energii elektrycznej. FD SOI umożliwia także elastyczne balansowanie między wydajnością a poborem mocy już po wyprodukowaniu układu, co jest szczególnie cenne w systemach pracujących w zmiennych warunkach.

Źródło: P.JAYET / CEA

Zastosowania i partnerzy przemysłowi

Układy rozwijane w ramach FAMES są adresowane do segmentów, w których energooszczędność ma kluczowe znaczenie. Chodzi między innymi o edge computing, motoryzację, internet rzeczy (IoT), sieci 5G i 6G, a także rozwiązania dla obronności, sektora kosmicznego i urządzeń medycznych.

Konsorcjum FAMES skupia 11 europejskich organizacji badawczych i technologicznych. Projekt wspiera ponad 40 partnerów przemysłowych, w tym STMicroelectronics, SOITEC, Siemens, Nokia, GlobalFoundries oraz ASML.

Dostęp i rozwój kompetencji

Linia FAMES zapewnia równy i niedyskryminujący dostęp zarówno dużym firmom, jak i MŚP, start upom oraz środowisku akademickiemu. Pierwszy otwarty nabór projektów ogłoszono w marcu 2025 roku, a kolejny planowany jest na ten rok.

Uzupełnieniem infrastruktury jest FAMES Academy, czteroletni program szkoleń i warsztatów, a w styczniu 2026 roku w Grenoble odbyła się pierwsza europejska szkoła projektowania FD SOI, która przygotowywała inżynierów do pracy z tą technologią.