Jak zapewnić ciągłość działania urzędu przez 3 dni kryzysu? Nowe wyzwania dla administracji i branży IT

Wchodzi w życie ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która wymaga od samorządów przygotowania miejsc w obiektach ochrony zbiorowej dla co najmniej połowy mieszkańców miast oraz zapewnienia ciągłości działania urzędów. Na realizację nowych zadań państwo ma przeznaczać rocznie nie mniej niż 0,3 proc. PKB, co otwiera pole do wdrażania nowoczesnych systemów łączności i cyberbezpieczeństwa. Krakowski Park Technologiczny wraz z FORT Kraków opublikowały bezpłatny poradnik pokazujący, jak przeprowadzić reorganizację infrastruktury IT i procedur w jednostkach samorządowych.

Nowe przepisy wymagają odporności infrastruktury i ciągłości działania urzędów

Wchodzące w życie regulacje nakładają na polskie miasta obowiązek zagwarantowania schronień dla minimum 50 proc. populacji, w tym w budowlach ochronnych dla 25 proc. mieszkańców. Raport Najwyższej Izby Kontroli z marca 2024 roku ujawnił jednak poważny stan zaniedbań: 68 proc. sprawdzonych schronów nie spełniało wymogów technicznych, a Państwowa Straż Pożarna szacuje, że w istniejących obiektach zmieści się niespełna 4 proc. obywateli. Zadania samorządów sięgają jednak znacznie dalej niż budowa budowli ochronnych, obejmując zapewnienie łączności zapasowej, procedur ewakuacji, zaopatrzenia w wodę oraz cyfrowej odporności urzędów na przynajmniej trzy dni kryzysu. Przetrwanie infrastruktury IT wymaga wdrażania kopii zapasowych, uwierzytelniania wieloskładnikowego oraz segmentacji sieci. Bartosz Józefowski, ekspert FORT-u Kraków i wicedyrektor w Krakowskim Parku Technologicznym, zaznacza:

Samorządy potrzebują obecnie nie tylko sprzętu, ale również dostępu do technologii i partnerów, którzy pomogą przełożyć nowe obowiązki na konkretne rozwiązania. Z drugiej strony firmy technologiczne muszą dobrze rozumieć realne potrzeby miast i gmin. Bez tej wymiany doświadczeń łatwo stworzyć system, który dobrze wygląda na papierze, ale nie odpowiada na faktyczne wyzwania stawiane przez aktualną sytuację w regionie i na świecie.

E-book przedstawia praktyczne procedury na pierwsze dni stanu zagrożenia

Odpowiedzią na wyzwania organizacyjne jest bezpłatny e-book Gotowi na kryzys (KLIK). Bezpieczny samorząd w praktyce, opracowany przez Krakowski Park Technologiczny i FORT Kraków we współpracy ze Stowarzyszeniem Świadoma Obrona Cywilna oraz klastrem #CyberMadeInPoland. Publikacja zawiera arkusze samooceny gotowości, wzory papierowych formularzy oraz schematy zarządzania na pierwsze 72 godziny awarii zasilania lub łączności. Przeprowadzenie analizy istniejących zasobów pozwala uniknąć popełniania kosztownych błędów przy adaptacji przestrzeni. Jak wskazuje Bartosz Józefowski z FORT-u Kraków:

Samorządy powinny najpierw rozpoznać istniejące zasoby i potrzeby: sprawdzić stan obiektów, ich rozmieszczenie względem struktury demograficznej mieszkańców i infrastruktury krytycznej oraz ocenić, które z nich można dostosować do nowych funkcji. Sam wskaźnik liczby miejsc nie mówi jeszcze, czy system rzeczywiście zadziała w sytuacji zagrożenia. W przypadku nowych inwestycji wymagania dotyczące miejsc doraźnego schronienia i budowli ochronnych warto uwzględniać już na etapie koncepcji, ponieważ późniejsze zmiany mogą być trudniejsze i bardziej kosztowne.

Polskie firmy technologiczne rozwijają dedykowane systemy dla administracji

W ramach akceleratora FORT Kraków – jedynego w Polsce operatora programu NATO DIANA – 12 rodzimych przedsiębiorstw tworzy rozwiązania wspierające zarządzanie kryzysowe i łączność bezprzewodową. Zespół ARX Modular projektuje modułowe budowle ochronne, Civil Defence Services dostarcza systemy ostrzegania niezależne od sieci komórkowych, Mobile Monitoring wdraża autonomiczne sensory infrastruktury, a Resquant tworzy algorytmy kryptografii postkwantowej. Wszystkie te technologie będą prezentowane 26 października 2026 roku podczas konferencji „Bezpieczny Samorząd” w Dworze w Tomaszowicach oraz w Cywilnym Centrum Działań w Krakowie. Istotę integracji nowoczesnych narzędzi dr Anna Wieczorek, manager akceleracji w Krakowskim Parku Technologicznym, ujmuje następująco:

Nowe przepisy wyznaczają samorządom minimalny poziom przygotowania, ale o rzeczywistej odporności zdecyduje to, czy za infrastrukturą i zakupionymi rozwiązaniami będą stały sprawdzone procedury, przygotowani ludzie oraz technologie dopasowane do lokalnych potrzeb. Rolą tych ostatnich jest wspieranie samorządów w zbieraniu informacji, komunikowaniu się, ochronie infrastruktury i podejmowaniu decyzji również wtedy, gdy standardowy sposób działania przestaje być dostępny.