Wydajność za wszelką cenę. Nowy raport obnaża cięcia budżetowe na etyce w AI

Najnowsze analizy, w tym raport “State of AI Ethics Report” (Volume 7), wskazują na niepokojący trend w globalnym biznesie: w 2026 roku etyka sztucznej inteligencji staje się pierwszą ofiarą cięć kosztów. Firmy masowo redukują lub całkowicie rozwiązują dedykowane zespoły ds. odpowiedzialnego AI (Responsible AI), przesuwając budżety na optymalizację wydajności operacyjnej i bezpośredni zwrot z inwestycji (ROAI). Eksperci ostrzegają, że zastępowanie ludzkiego nadzoru zautomatyzowanymi audytami może prowadzić do długofalowych ryzyk wizerunkowych i prawnych.

Trend ten, zapoczątkowany głośnymi zwolnieniami w Microsofcie, Google i Meta jeszcze w latach 2023-2025, w 2026 roku stał się rynkową normą. Jak wynika z danych zebranych przez Montreal AI Ethics Institute, organizacje coraz częściej traktują zespoły etyczne jako “hamulcowych” wdrażania innowacji. Zamiast utrzymywać kosztowne działy compliance, korporacje wdrażają zautomatyzowane narzędzia monitorujące, które mają wyłapywać “odchylenia etyczne” (ethical drift) w czasie rzeczywistym. Shannon Bell z OpenText zauważa, że priorytetem dla CIO stało się “racjonalizowanie aplikacji” i wykazywanie 10-procentowych redukcji kosztów rok do roku, co spycha kwestie społeczne na dalszy plan.

Raport Vention “State of AI 2026” potwierdza, że inwestycje w infrastrukturę AI koncentrują się teraz na efektywności obliczeniowej i zarządzaniu danymi, a nie na bezpieczeństwie społecznym modeli. Paradoksalnie, dzieje się to w momencie, gdy autonomiczne agenty AI przejmują coraz bardziej złożone zadania decyzyjne. Badacze z Harvard Business School ostrzegają, że takie podejście to “dług technologiczny” w sferze moralnej – zautomatyzowane systemy mogą wprawdzie zwiększyć produktywność, ale bez ludzkiego nadzoru (human-in-the-loop) ryzykują utratę zaufania klientów i pracowników, dla których praca staje się mniej znacząca i bardziej alienująca.

Mimo ponurego krajobrazu, pojawiają się głosy rozsądku. Deloitte w swoim raporcie “State of AI in the Enterprise 2026” wskazuje, że choć 66 proc. firm skupia się na produktywności, to liderzy rynku zaczynają dostrzegać, że etyka to także biznes. Audyty łańcucha dostaw AI (AI Supply Chain Audits) stają się nowym standardem dla dojrzałych organizacji, które rozumieją, że “brudne dane” i stronnicze algorytmy to realne ryzyko finansowe. Jednak dla większości rynku rok 2026 upływa pod znakiem “Wydajność przede wszystkim”, co może prowadzić do fali nieprzewidzianych kryzysów wizerunkowych w najbliższej przyszłości.