Piaskownice regulacyjne AI coraz bliżej. MŚP skorzystają bezpłatnie

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt rozporządzenia określającego opłaty za korzystanie z polskich piaskownic regulacyjnych AI. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mają uczestniczyć w nich bezpłatnie. Pozostałe firmy i instytucje zapłacą jednorazowo 14 418 zł, a jednostki samorządu terytorialnego 4806 zł. Na razie są to stawki proponowane w projekcie, a nie obowiązujące opłaty.

Piaskownice regulacyjne mają umożliwić firmom oraz instytucjom testowanie systemów sztucznej inteligencji w kontrolowanym środowisku przed wprowadzeniem ich na rynek lub rozpoczęciem szerszego stosowania. Rozwiązanie wynika z unijnego AI Act, a krajową podstawę prawną stworzyła podpisana już ustawa o systemach sztucznej inteligencji.

Nadzór nad piaskownicami ma sprawować Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Uczestnictwo będzie trwało od sześciu do 12 miesięcy, a projekty będą wybierane w konkursach. KRiBSI będzie mogła nie tylko nadzorować testy, lecz także pomagać uczestnikom w osiąganiu zgodności z wymaganiami regulacyjnymi i, w granicach przewidzianych prawem, stosować czasowe odstępstwa od niektórych obowiązków wynikających z AI Act.

Preferencje przede wszystkim dla MŚP

Projekt Ministerstwa Cyfryzacji wyraźnie preferuje mniejsze przedsiębiorstwa, bo mikro, małe i średnie firmy zostaną całkowicie zwolnione z opłat. Jak wskazuje uzasadnienie projektu, ma to zachęcić do korzystania z piaskownic podmioty o dużym potencjale innowacyjnym, które jednocześnie często mają ograniczone zasoby finansowe. Samorządy mają zapłacić równowartość obowiązującego w 2026 roku minimalnego wynagrodzenia, czyli 4806 zł. Dla dużych przedsiębiorstw i pozostałych podmiotów przewidziano trzykrotność tej kwoty, czyli 14 418 zł. Opłata będzie pobierana jednorazowo za cały okres uczestnictwa i trafi na rachunek Ministerstwa Cyfryzacji.

Dla polskich firm rozwijających rozwiązania AI piaskownice mogą mieć większe znaczenie niż samo ograniczenie kosztów. Ich istotą jest możliwość sprawdzenia produktu w kontakcie z regulatorem jeszcze przed pełnym wdrożeniem wymogów dotyczących konkretnego systemu. To może być szczególnie ważne dla startupów i MŚP tworzących rozwiązania w obszarach objętych bardziej rygorystycznymi wymaganiami AI Act.