Unia Europejska rozpoczyna egzekwowanie przepisów rozporządzenia AI Act

Od 2 sierpnia 2026 roku Biuro do spraw Sztucznej Inteligencji Komisji Europejskiej oraz organy krajowe rozpoczęły egzekwowanie przepisów rozporządzenia AI Act. Wchodzące w życie regulacje nakładają na dostawców systemów sztucznej inteligencji nowe obowiązki w zakresie przejrzystości i oznaczania generowanych treści. Celem wprowadzanych rozwiązań jest ochrona użytkowników przed manipulacją oraz zapewnienie bezpiecznego rozwoju zaawansowanych technologii.

Wprowadzone przepisy wymagają, aby systemy interaktywne, w tym popularne chatboty, jednoznacznie informowały użytkowników o cyfrowym charakterze rozmówcy. Wszystkie materiały typu deepfake, obejmujące zmodyfikowane obrazy, nagrania wideo oraz dźwięki, muszą posiadać czytelne oznaczenia. Dodatkowo treści wygenerowane przez algorytmy będą zawierać cyfrowe znaczniki umożliwiające ich maszynowe wykrywanie. Ponad 180 organizacji podpisało już specjalny kodeks dobrych praktyk wspierający realizację tych wymogów.

Uprawnienia kontrolne Urzędu do spraw Sztucznej Inteligencji obejmują przede wszystkim dostawców modeli ogólnego przeznaczenia. Podmioty te zostały zobowiązane do dokumentowania kluczowych informacji, wdrożenia polityki ochrony praw autorskich oraz publikowania szczegółowych podsumowań danych wykorzystanych do trenowania algorytmów. Szczególnie rygorystyczne wymogi dotyczą najbardziej zaawansowanych modeli stwarzających ryzyko systemowe, w tym zagrożeń dla cyberbezpieczeństwa lub utraty kontroli nad technologią.

Podział kompetencji organów kontrolnych i narzędzia zgłoszeniowe

Egzekwowanie przepisów oraz zakazów dotyczących niedozwolonych praktyk podzielono pomiędzy trzy kluczowe instytucje. Unijny Urząd do spraw AI nadzoruje rozwiązania dostarczane przez twórców podstawowych modeli ogólnego przeznaczenia oraz systemy wbudowane w bardzo duże platformy internetowe. Organy krajowe odpowiadają za pozostałe wdrożenia rynkowe, natomiast Europejski Inspektor Ochrony Danych nadzoruje systemy wykorzystywane przez instytucje Unii Europejskiej.

Prace organów nadzorczych wspiera panel naukowy złożony z 60 niezależnych ekspertów oraz główny doradca naukowy, profesor Alessandro Abate z Uniwersytetu w Oxfordzie. Dla celów monitorowania rynku uruchomiono specjalne narzędzia do składania skarg i bezpiecznego zgłaszania naruszeń przez sygnalistów. Specjalny kanał informacyjny udostępniono również podmiotom budującym własne rozwiązania na bazie zewnętrznych modeli ogólnego przeznaczenia.

Kolejne etapy wdrażania unijnego rozporządzenia

Katalog zakazanych praktyk obejmuje systemy manipulujące zachowaniem ludzi, wykorzystujące ich wrażliwość lub dokonujące szkodliwej oceny społecznej. Od 2 grudnia 2026 roku zaczną obowiązywać nowe restrykcje dotyczące generowania treści o charakterze jednoznacznie erotycznym bez zgody osób zainteresowanych oraz materiałów przedstawiających wykorzystywanie małoletnich.

Terminy dotyczące systemów wysokiego ryzyka zostały zmodyfikowane w ramach regulacji AI Omnibus. Przepisy odnoszące się do samodzielnych systemów wysokiego ryzyka wejdą w życie 2 grudnia 2027 roku. W przypadku rozwiązań zintegrowanych z produktami regulowanymi właściwe zasady zaczną obowiązywać od 2 sierpnia 2028 roku.