Ochrona danych w praktyce. Pięć zasad na Europejski Dzień Ochrony Danych Osobowych

Dziś, 28 stycznia, w Europejskim Dniu Ochrony Danych Osobowych, temat prywatności cyfrowej wraca z nową siłą. W tle są nie tylko codzienne zagrożenia cybernetyczne, ale też gorące debaty regulacyjne, w których coraz częściej kwestionuje się sens szyfrowania end to end.

Szyfrowanie kontra „autoryzowany dostęp”

Europejski Dzień Ochrony Danych Osobowych to moment, który skłania do refleksji nad tym, jak realnie chronione są informacje użytkowników w sieci. Choć od rewelacji Edwarda Snowdena dotyczących działalności amerykańskiej NSA minęło niemal 13 lat, pytanie o granice ingerencji państwa w prywatną komunikację pozostaje aktualne. Dziś powraca ono w kontekście inicjatyw takich jak Chat Control, które zakładają możliwość „legalnego dostępu” do zaszyfrowanych danych.

Eksperci Sophos podkreślają, że takie podejście nie tylko nie zwiększa bezpieczeństwa, ale może je osłabiać. Chester Wisniewski, Director Global Field CISO w Sophos, zwraca uwagę, że historia dostarcza licznych przykładów nadużyć.

Stosowanie backdoorów oraz polityki „autoryzowanego dostępu” nie działa. Widzieliśmy liczne przypadki, w których amerykańskie firmy technologiczne zostały oszukane przez grupy cyberprzestępcze takie jak LAPSUS$ i Scattered Spider, które podszywały się pod organy ścigania, aby uzyskać „legalny dostęp” do danych osobowych ludzi – podkreśla Wisniewski.

Kontrola użytkownika jako fundament bezpieczeństwa

Zdaniem ekspertów kluczowym elementem ochrony danych pozostaje kontrola użytkownika nad tym, kto i w jakim zakresie ma dostęp do informacji.

Szyfrowanie pozwala nam udostępniać to, co chcemy, kiedy chcemy i komu chcemy. Rozpoczynając od założenia, że to użytkownik sprawuje kontrolę, dajemy mu możliwość bezpiecznego i świadomego dzielenia się danymi za jego zgodą. Dzień Ochrony Danych Osobowych to dobry moment, aby przejrzeć aplikacje, platformy i media społecznościowe, z których korzystamy na co dzień i ocenić, czy są one bezpiecznym wyborem na przyszłość – wskazuje Wisniewski.

W praktyce oznacza to konieczność bardziej świadomego podejścia do codziennych narzędzi cyfrowych. Firmy z sektora cyberbezpieczeństwa coraz częściej podkreślają, że nawet najlepsze technologie nie zastąpią podstawowych nawyków użytkowników.

Pięć praktycznych zasad ochrony danych

1. Stosuj silne hasła i uwierzytelnianie dwuskładnikowe
   Uporządkowanie haseł to podstawowy krok w kierunku większego bezpieczeństwa. Warto korzystać z menedżera haseł, który pozwala tworzyć długie i unikalne kombinacje dla każdego konta oraz chroni przed fałszywymi stronami logowania. Dodatkową warstwą ochrony powinno być uwierzytelnianie dwuskładnikowe, oparte na jednorazowych kodach SMS lub aplikacjach mobilnych.
2. Regularnie sprawdzaj ustawienia prywatności
   Systemy operacyjne, aplikacje i serwisy internetowe oferują szerokie możliwości kontroli nad tym, jakie dane są zbierane i w jaki sposób wykorzystywane. Warto okresowo weryfikować, które aplikacje mają dostęp do lokalizacji, aparatu czy mikrofonu oraz czy rzeczywiście konieczne jest stałe pozostawanie zalogowanym do wybranych usług.
3. Nie publikuj danych i wizerunków innych osób bez zgody
   Media społecznościowe sprzyjają dzieleniu się treściami, ale łatwo przekroczyć granicę cudzej prywatności. Publikowanie zdjęć, informacji o miejscu pobytu czy planach innych osób bez ich wiedzy może nie tylko naruszać zaufanie, ale także dostarczać cyberprzestępcom cennych informacji.
4. Zachowuj szczególną ostrożność w pracy
   Dane firmowe oraz informacje powierzone przez klientów wymagają wyjątkowej uwagi. Ich nieostrożne udostępnienie może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych, a także bezpośrednio zagrozić pozycji zawodowej pracownika.
5. Świadomie wyznaczaj granice swojej prywatności
   Każdy użytkownik powinien sam ocenić, jaką wartość mają jego dane osobowe i kiedy ich udostępnienie jest uzasadnione. Jeśli serwis lub usługa żąda informacji, które nie są niezbędne do działania, warto zastanowić się nad celem takiego żądania i ewentualnie zrezygnować z ich podania.

Ochrona danych a regulacje UE

Europejski Dzień Ochrony Danych Osobowych przypada w czasie, gdy Unia Europejska intensywnie pracuje nad nowymi regulacjami dotyczącymi bezpieczeństwa i kontroli treści w sieci. Dyskusja o szyfrowaniu end to end pokazuje napięcie między potrzebą ochrony obywateli a ryzykiem nadmiernej ingerencji w prywatność. Zdaniem wielu ekspertów osłabianie mechanizmów kryptograficznych może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych, zwiększając pole manewru cyberprzestępców zamiast je ograniczać.