Apel do Ministerstwa Kultury: bez dostępu do danych Europa nie będzie konkurencyjna w wyścigu o AI

Bez realnego dostępu do danych rozwój sztucznej inteligencji w Europie wyhamuje, a jej gospodarka straci konkurencyjność wobec globalnych liderów. Dlatego Związek Cyfrowa Polska przekazał do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego stanowisko w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie prawa autorskiego, wskazując na kluczową rolę przepisów dotyczących Text and Data Mining (TDM) dla przyszłości innowacji w UE.

W opinii organizacji możliwość analizowania dużych zbiorów danych jest dziś fundamentem rozwoju sztucznej inteligencji. To właśnie dostęp do danych decyduje o tym, gdzie powstają nowe modele, technologie i przewagi konkurencyjne. Ograniczenie tych możliwości w Europie oznaczałoby realne ryzyko utraty pozycji na globalnym rynku – wskazano w piśmie przekazanym do minister kultury Marty Cienkowskiej.

Cyfrowa Polska podkreśla, że obowiązujące przepisy dotyczące TDM stanowią obecnie dobrze wyważony kompromis między ochroną praw twórców a potrzebami rozwoju innowacji. W opinii branżowych ekspertów kluczowe jest ich utrzymanie zarówno dla celów naukowych, jak i komercyjnych. Mechanizm opt-out, umożliwiający właścicielom praw wyłączenie swoich treści z wykorzystania w AI, funkcjonuje skutecznie – szczególnie dzięki standardom maszynowo odczytywalnym, które pozwalają na jego praktyczne stosowanie w środowisku cyfrowym – oceniono.

W przekazanym stanowisku Cyfrowa Polska zwraca również uwagę na wyzwania krajowe, które już dziś ograniczają tempo rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce. Należą do nich opóźnienia we wdrażaniu przepisów unijnych oraz niski poziom wykorzystania AI w przedsiębiorstwach – wynoszący obecnie 3,7 proc. wobec średniej unijnej na poziomie 8 proc.. Dodatkowym problemem są ograniczenia finansowe instytucji kultury oraz brak spójnej, długofalowej strategii cyfryzacji.

Jednocześnie – jak pokazują eksperci organizacji – Polska posiada realny potencjał do rozwoju technologii opartych na danych, co potwierdzają przykłady zastosowania AI w sektorze kultury – od projektów digitalizacji dziedzictwa, przez chatboty muzealne, po narzędzia zwiększające dostępność zasobów dla odbiorców.

– Stabilne i przewidywalne ramy prawne dla TDM są dziś jednym z kluczowych warunków rozwoju gospodarki cyfrowej w Europie. Bez nich trudno będzie nie tylko budować innowacje, ale także skutecznie konkurować z rynkami, które już dziś w pełni wykorzystują potencjał danych i sztucznej inteligencji – ocenia Michał Kanownik, prezes Cyfrowej Polski.