AI w służbie ochrony konsumenta: UOKiK rozwija zaawansowane narzędzia do monitoringu e-commerce

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozwija zaawansowane systemy oparte na sztucznej inteligencji, aby skuteczniej monitorować rynek handlu elektronicznego w Polsce. Nowe narzędzia pozwolą na błyskawiczną weryfikację rzetelności promocji oraz wykrywanie tzw. dark patterns, co w praktyce oznacza uszczelnienie nadzoru nad przestrzeganiem unijnych przepisów dotyczących transparentności cen.

Automatyzacja nadzoru nad dyrektywą Omnibus

Wdrożenie inteligentnych algorytmów ma być odpowiedzią na ogromną skalę danych, jakie inspektorzy muszą przetwarzać po wprowadzeniu dyrektywy Omnibus. Ręczne sprawdzanie historii cen w tysiącach sklepów internetowych było procesem czasochłonnym i mało efektywnym. Nowe rozwiązanie umożliwi jednoczesne skanowanie witryn e-commerce, archiwizowanie zmian w cennikach oraz automatyczne porównywanie ich z informacjami o najniższej cenie z ostatnich 30 dni. System będzie wyłapywać nieprawidłowości, które dotychczas mogły umknąć uwadze kontrolerów, szczególnie w okresach wzmożonego ruchu sprzedażowego, takich jak Black Friday czy sezonowe wyprzedaże.

Wykrywanie mechanizmów manipulacyjnych w czasie rzeczywistym

Możliwości takiego oprogramowania mają wykraczać poza prosty monitoring kwot widniejących na kartach produktów. Algorytmy uczą się rozpoznawać subtelne techniki manipulacyjne, znane jako dark patterns, które mają na celu nakłonienie użytkownika do niekorzystnej decyzji zakupowej poprzez sztuczne wywoływanie presji czasu lub fałszywe informowanie o niskim stanie magazynowym. Urząd stawia na narzędzia, które potrafią przeanalizować architekturę interfejsu i zidentyfikować elementy wprowadzające w błąd. Dzięki temu postępowania wyjaśniające mogą być wszczynane znacznie szybciej, a dowody zbierane przez system mają charakter obiektywny i są trudne do podważenia przez kontrolowane podmioty. Zdaniem prezesa UOKiK sztuczna inteligencja nie zastąpi instytucji publicznych w egzekwowaniu prawa, ale może znacząco zwiększyć skuteczność działań nadzorczych:

Skuteczna ochrona konsumentów w erze cyfrowej wymaga połączenia wiedzy prawnej, psychologii decyzji, analizy danych i nowoczesnych technologii. AI nie zastąpi organów ochrony konsumentów, ale może stać się ważnym narzędziem w walce z manipulacyjnym designem – podkreśla Tomasz Chróstny.

Wpływ na konkurencyjność i standardy rynkowe

Dla rzetelnych przedsiębiorców inwestycja UOKiK w taką technologię to sygnał zapowiadający wyrównanie szans rynkowych. Eliminacja podmiotów stosujących nieuczciwe praktyki cenowe wzmacnia zaufanie konsumentów do całego sektora cyfrowego handlu. Eksperci przewidują, że upowszechnienie automatycznego monitoringu wymusi na zarządach firm e-commerce rewizję wewnętrznych systemów zarządzania informacją o produkcie. Transparentność staje się nie tylko wymogiem prawnym, ale kluczowym elementem strategii budowania przewagi konkurencyjnej w 2026 roku. Firmy, które już teraz postawiły na uczciwą komunikację marketingową, unikną ryzyka dotkliwych kar finansowych, sięgających nawet 10% rocznego obrotu.