Smartfony i komputery z opłatą reprograficzną. Nowe przepisy wejdą w życie za pół roku

Ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska podpisała nowelizację rozporządzenia dotyczącego opłat od urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów. To pierwsza zmiana tych przepisów od 15 lat i jedna z najważniejszych aktualizacji systemu opłat reprograficznych w Polsce. Nowe regulacje wejdą w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP.

Znowelizowany załącznik do rozporządzenia określa katalog urządzeń i nośników objętych opłatą reprograficzną oraz wysokość stawek liczonych od ceny netto sprzedaży. Dokument obejmuje 19 kategorii sprzętu, w tym smartfony, tablety, komputery, telewizory, dyski twarde, nośniki optyczne oraz urządzenia reprograficzne.

Telefony komórkowe z wbudowaną pamięcią, w tym smartfony, mają być objęte stawką 1%. Taka sama stawka dotyczy komputerów stacjonarnych i przenośnych. W obu przypadkach opłata ma być dzielona po równo na część audio, wideo i reprograficzną.

Dla tabletów również przewidziano stawkę 1%, ale z innym podziałem. Zgodnie z załącznikiem 10% przypadnie na audio, 70% na wideo, a 20% na reprografię. Telewizory z wbudowaną pamięcią lub funkcją nagrywania na nośnik zewnętrzny objęto podziałem 20% audio i 80% wideo, natomiast dekodery TV proporcją 30% audio i 70% wideo.

Od płyt CD po urządzenia reprograficzne

Rozporządzenie obejmuje także nośniki fizyczne. Płyty CD mają zostać objęte stawką 2%, z podziałem 80% audio i 20% wideo. Dla płyt DVD i Blu-ray przewidziano również 2%, ale z odwrotną proporcją.

Osobną grupą są urządzenia reprograficzne, takie jak kopiarki, skanery i drukarki. W ich przypadku stawki wyniosą od 0,75% do 2%, a całość opłaty przypisana będzie do części reprograficznej. W załączniku znalazły się również urządzenia wielkoformatowe oraz starszy sprzęt, w tym magnetofony i magnetowidy, dla których przewidziano stawkę 0,01%.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreśla, że nowelizacja ma dostosować przepisy do współczesnych realiów technologicznych. Dotychczasowe regulacje nadal odnosiły się do urządzeń i nośników, które w dużej mierze straciły znaczenie rynkowe, takich jak VHS, faksy czy nagrywarki DVD.

Branża cyfrowa przeciwko nowej opłacie reprograficznej – apel do Ministerstwa Kultury

Więcej pieniędzy dla twórców, ale z większą kontrolą OZZ

Resort wskazuje, że wpływy z opłat reprograficznych w Polsce od lat należą do najniższych w Unii Europejskiej. Nowelizacja ma zwiększyć wpływy dla twórców i wykonawców, ale równolegle Ministerstwo zapowiada zmiany dotyczące organizacji zbiorowego zarządzania.

Jeszcze w 2026 roku mają zostać przedstawione projekty zmian w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ustawie o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz w rozporządzeniu dotyczącym sprawozdań OZZ.

Planowane rozwiązania mają objąć między innymi ograniczenie kosztów, limity wynagrodzeń, wzmocnienie komisji rewizyjnych, obowiązek zwoływania walnych zgromadzeń co 4 lata oraz większą przejrzystość wydatków na usługi zewnętrzne. Ministerstwo zapowiada również, że podmioty niestosujące się do nowych wymogów transparentności mogą zostać pozbawione prawa do poboru opłat.